افزایش هزینههای اجاره مسکن در سالهای اخیر، بسیاری از مستأجران را با تصمیمهای دشواری روبهرو کرده است. خانوادههایی که تا چند سال پیش میتوانستند در محله موردنظر خود زندگی کنند، امروز ناچارند به دنبال خانههایی با اجارهبهای کمتر باشند. این جابهجایی گاهی به معنای دور شدن از محل کار، مدرسه فرزندان یا حتی شبکه ارتباطی خانواده است.
در نتیجه، مهاجرت از محلههای گرانتر به مناطق ارزانتر، به یکی از واقعیتهای بازار اجاره تبدیل شده است.
افزایش اجارهبها؛ عاملی که الگوی سکونت را تغییر داده است
داوود بیگینژاد، نایبرئیس اول اتحادیه مشاوران املاک، معتقد است رشد اجارهبها دیگر با درآمد بسیاری از خانوارها همخوانی ندارد. به همین دلیل، بخشی از مستأجران توان پرداخت اجاره در محل سکونت قبلی خود را از دست دادهاند و ناچار به جابهجایی شدهاند.
این جابهجایی فقط به تغییر نشانی محدود نمیشود. بسیاری از خانوادهها برای کاهش هزینه مسکن، محله یا حتی منطقه محل زندگی خود را تغییر میدهند. چنین تصمیمی معمولاً هزینه رفتوآمد را افزایش میدهد و میتواند بر کیفیت زندگی و دسترسی به خدمات شهری نیز تأثیر بگذارد.
سیاستهای حمایتی تا چه اندازه مؤثر بودهاند؟
بیگینژاد عملکرد سیاستهای حمایتی دولت را چندان مؤثر نمیداند. به اعتقاد او، سقف افزایش اجارهبها در بسیاری از قراردادها رعایت نمیشود و وام ودیعه مسکن نیز نتوانسته پاسخگوی نیاز بخش بزرگی از مستأجران باشد.
او همچنین به میزان استفاده از این تسهیلات اشاره میکند و میگوید تنها درصد کمی از مستأجران موفق به دریافت وام ودیعه شدهاند. از نگاه او، این تعداد در مقایسه با جمعیت چند میلیونی مستأجران، بسیار ناچیز است.
رکود ساختوساز چه تأثیری بر بازار اجاره دارد؟
بیگینژاد یکی دیگر از مشکلات بازار مسکن را کاهش ساختوساز و افت معاملات میداند. به باور او، بخشی از قوانین موجود نتوانسته سرمایهها را به سمت تولید مسکن هدایت کند. در نتیجه، سرمایهگذاری در پروژههای ساختمانی کاهش یافته و عرضه واحدهای جدید نیز کمتر شده است.
کاهش عرضه، در نهایت بازار اجاره را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. وقتی تعداد واحدهای قابل اجاره با سرعتی کمتر از تقاضا افزایش پیدا کند، مستأجران انتخابهای محدودتری خواهند داشت و فشار بر بازار بیشتر میشود.
قانون پیشفروش؛ از نگاه فعالان بازار
بیگینژاد در بخش دیگری از سخنان خود به قانون پیشفروش ساختمان اشاره میکند. به گفته او، پیش از اجرای این قانون، مشاوران املاک نقش مؤثری در معرفی پروژههای ساختمانی و جذب سرمایهگذاران داشتند.
به اعتقاد وی، محدود شدن این نقش باعث شده بخشی از فرآیند تأمین مالی پروژههای ساختمانی با چالش روبهرو شود. او همچنین تأکید میکند که دفاتر اسناد رسمی، با توجه به وظایف قانونی خود، امکان ایفای نقش واسطهگری و جذب سرمایه را ندارند. از نگاه این فعال صنفی، این موضوع یکی از عواملی است که بر کاهش ساختوساز و عرضه واحدهای جدید اثر گذاشته است.
بازار اجاره به کدام سمت میرود؟
افزایش اجارهبها، کاهش توان مالی خانوارها و محدود بودن عرضه واحدهای جدید، شرایطی را ایجاد کرده که بسیاری از مستأجران ناچار به تغییر محل سکونت خود شدهاند.
البته آینده بازار اجاره به عوامل مختلفی بستگی دارد. روند ساختوساز، میزان عرضه واحدهای مسکونی، سیاستهای حمایتی دولت و شرایط کلی اقتصاد، همگی میتوانند بر وضعیت این بازار اثر بگذارند.
در چنین شرایطی، افرادی که قصد رهن و اجاره خانه دارند، بهتر است تنها به مبلغ اجاره توجه نکنند. بررسی امکانات محله، دسترسی به حملونقل عمومی، فاصله تا محل کار یا مدرسه و هزینههای جانبی زندگی نیز میتواند به انتخابی آگاهانهتر کمک کند.
