تجریشبر اساس آگهی‌های آبان ۱۴۰۵

دربارهٔ تجریش

معرفی محله تجریش (موقعیت، تاریخچه و وجه تسمیه)

محلهٔ تجریش از محله‌های قدیمی و شناخته‌شدهٔ شمال تهران است که در دامنهٔ رشته‌کوه البرز قرار دارد. این محله در محدودهٔ منطقهٔ ۱ شهرداری تهران قرار دارد و مرکز شهرستان شمیرانات به شمار می‌رود. تجریش از شمال به محله‌های دربند و امام‌زاده قاسم، از غرب به زعفرانیه، از شرق به نیاوران و دزاشیب و از جنوب به محله‌های الهیه و قیطریه متصل است. دو خیابان شریعتی و ولی‌عصر به میدان تجریش ختم می‌شوند و اصلی‌ترین راه‌های ارتباطی این محله با سایر نقاط شهرند.

تاریخچه: تجریش در گذشته روستایی کوچک و خوش‌آب‌و‌هوا به نام طجرشت بود که قدمت آن به بیش از هزار سال می‌رسد. در متون تاریخی از طجرشت به‌عنوان ییلاقی در شمال شهر ری یاد شده که محل درگذشت سلطان طغرل سلجوقی در سال ۴۵۵ قمری هم بوده است. نام طجرشت به‌مرور به تجریش تغییر کرد. در دورهٔ قاجار، به دلیل آب‌وهوای مطبوع، تجریش مورد توجه درباریان قرار گرفت؛ به دستور محمدشاه قاجار قصری به نام محمدیه در نزدیکی تجریش ساخته شد که با مرگ او نیمه‌تمام ماند، و درباریان هم در همان حوالی باغ و عمارت ییلاقی ساختند که باغ فردوس یکی از آن‌هاست. بعدها با گسترش تهران در دورهٔ پهلوی، این روستا به یکی از محله‌های مهم و پرجمعیت تهران تبدیل شد و از طریق جادهٔ قدیم شمیران به مرکز شهر پیوست. میدان تجریش کنونی در گذشته «سرپل تجریش» نام داشت؛ علت این نام‌گذاری پلی روی رودخانهٔ دربند بود که از میان محله می‌گذرد. رودخانهٔ دربند هنوز جریان دارد و به نوعی شاهرگ تاریخی محله به شمار می‌رود.

وجه تسمیه: درباره ریشه نام تجریش نظرات مختلفی وجود دارد. برخی منابع نام قدیمی طجرشت را به معنی محل دارای آب خنک دانسته‌اند. برخی هم واژهٔ «تج» را در زبان محلی به مفهوم گرما و «ریش» را به مفهوم چشمه یا رود دانسته‌اند؛ بنابراین تجریش احتمالاً به معنای چشمه آب گرم یا مظهر آب است که اشاره به رودخانه جاری در این محله دارد. با توجه به وفور قنات‌ها و رودهای کوچک در شمیران قدیم، چنین نام‌گذاری چندان دور از ذهن نیست. به هر روی، نام تجریش امروز یادآور ترکیب دلپذیر تاریخ و طبیعت در شمال تهران است.

دسترسی‌ها و حمل‌ونقل در تجریش

دسترسی خیابانی: محله تجریش در شبکهٔ راه‌های تهران موقعیت مناسبی دارد. خیابان ولی‌عصر (طولانی‌ترین خیابان تهران) از جنوب شهر به سمت شمال امتداد یافته و به میدان تجریش ختم می‌شود. همچنین خیابان شریعتی از مرکز شهر به سمت شمال ادامه می‌یابد و در میدان قدس (تجریش قدیم) در ابتدای خیابان دربند پایان می‌گیرد. این دو شریان اصلی، رفت‌وآمد به تجریش را از نقاط مختلف تهران آسان می‌کنند. از سمت غرب تهران، بزرگراه چمران و سپس خیابان ولی‌عصر از مسیرهای رسیدن به تجریش است؛ از مرکز شهر می‌توان از بزرگراه‌های مدرس و صدر به خیابان شریعتی رفت و به تجریش رسید. بزرگراه شهید صدر و بزرگراه مدرس نزدیک‌ترین اتوبان‌ها به تجریش هستند که در جنوب محله واقع شده و دسترسی سریعی به سایر مناطق ایجاد می‌کنند.

حمل‌ونقل عمومی: تجریش یکی از مراکز مهم حمل‌ونقل عمومی در شمال تهران است و روزانه حجم زیادی از مسافران از این طریق جابجا می‌شوند. پایانه بزرگ تاکسیرانی در شمال میدان تجریش قرار دارد که تاکسی‌ها به مقاصد مختلف شهر (از جمله پایانه ونک، تجریش به مقصد شرق یا غرب تهران و …) در آن مستقرند. همچنین پایانه اتوبوسرانی تندرو (BRT) در میدان تجریش، ایستگاه ابتدایی خط ویژه تجریش – راه‌آهن است که جنوب تهران را به شمال متصل می‌کند. اتوبوس‌های تندروی این خط به‌صورت روزانه جمعیت زیادی را از تجریش به مرکز و بالعکس منتقل می‌کنند. علاوه بر آن، ایستگاه‌های اتوبوس و تاکسی متعددی در میدان قدس فعالیت می‌کنند و محله‌های مجاور را پوشش می‌دهند.

مترو: ایستگاه مترو تجریش پایان شمالی خط ۱ متروی تهران است. این ایستگاه در میدان قدس (تقاطع شریعتی و دربند) واقع شده و مسافران را مستقیماً از تجریش به مرکز و جنوب تهران (تا ایستگاه کهریزک) متصل می‌کند. ایستگاه مترو تجریش به‌دلیل موقعیت پایانی خط، معمولاً شلوغ و پرتردد است اما از راه‌های سریع برای رسیدن به تجریش از نقاط دورتر شهر محسوب می‌شود. نزدیک‌ترین ایستگاه بعدی، ایستگاه مترو قیطریه در خیابان شریعتی است که برای بخش‌های جنوب‌شرقی محله کارایی دارد. به طور کلی، ترکیب مترو، BRT و تاکسی در تجریش باعث شده که دسترسی بدون خودروی شخصی به این منطقه آسان‌تر از بسیاری محلات دیگر باشد.

وضعیت ترافیک: تجریش به عنوان گره‌گاه شمال تهران، در اغلب ساعات روز ترافیک نسبتاً سنگینی دارد. خیابان‌های ولی‌عصر و شریعتی در نزدیکی میدان تجریش معمولاً پرترافیک هستند و حضور گردشگران، کسبه بازار و ساکنین، رفت‌وآمد را پرحجم می‌کند. با این حال، وجود کوچه‌های فرعی متعدد در بافت مسکونی امکان دسترسی به بخش‌های مختلف محله را حتی در شرایط ترافیک فراهم می‌سازد. اگر با خودروی شخصی به تجریش می‌آیید، بهتر است در ساعات غیرپیک سفر کنید یا از پارکینگ‌های عمومی اطراف میدان (مثل پارکینگ طبقاتی تندیس یا پارکینگ ارگ) استفاده کنید تا دغدغه کمتری برای جای پارک داشته باشید.

امکانات رفاهی محله تجریش

محلهٔ تجریش از نظر امکانات رفاهی و خدمات شهری وضع خوبی دارد و بیشتر زیرساخت‌های شهری در آن فراهم است. امکانات اصلی محله از این قرارند:

مراکز خرید و بازار سنتی تجریش: بازار سنتی تجریش از جاذبه‌های اصلی محله است. این بازار سرپوشیدهٔ قدیمی با معماری سنتی خود نه تنها مرکز خرید اهالی شمیران، بلکه جاذبه‌ای گردشگری هم هست. بازار تجریش از بازارهای قدیمی پایتخت است و غرفه‌های میوه، تره‌بار، خشکبار، پوشاک و صنایع دستی متنوعی دارد. حال‌وهوای این بازار به‌خصوص در ایام نوروز و محرم دیدنی است. در کنار بازار سنتی، چند مرکز خرید مدرن نیز در تجریش قرار دارند که نیازهای خرید روزمره را پوشش می‌دهند؛ از جمله مرکز خرید ارگ (در خیابان سعدآباد)، مجتمع تندیس (نزدیک میدان تجریش)، پاساژ قائم، پاساژ میری، پاساژ بعثت، پاساژ کیش و پاساژ رضوی. این مراکز ترکیبی از فروشگاه‌های برند، پوشاک، طلا و جواهر، لوازم خانگی و… هستند.

مراکز درمانی و پزشکی: در تجریش یک بیمارستان بزرگ و قدیمی به نام بیمارستان شهدای تجریش قرار دارد که از بیمارستان‌های بزرگ شمال تهران به شمار می‌رود. این بیمارستان در حاشیه خیابان شهرداری (بین میدان قدس و میدان تجریش) واقع شده و قدمت آن به پیش از انقلاب بازمی‌گردد. بیمارستان شهدای تجریش با بخش‌های تخصصی متعدد (داخلی، جراحی، قلب، اطفال، اورژانس و…) به اکثر نیازهای درمانی ساکنین پاسخ می‌دهد. این مرکز درمانی اخیراً توسعه یافته و ساختمان‌های جدیدی به آن اضافه شده است. علاوه بر آن، چند درمانگاه و کلینیک تخصصی در محله فعالیت دارند؛ از جمله درمانگاه طالقانی و داروخانه شبانه‌روزی طالقانی در ابتدای خیابان شریعتی که دسترسی ساکنان به خدمات درمانی فوری را تسهیل می‌کنند. همچنین مطب پزشکان متخصص در حوزه‌های مختلف در خیابان‌های اطراف میدان تجریش به وفور دیده می‌شود؛ بنابراین ساکنین برای امور پزشکی نیازی به خروج از محله خود ندارند.

مراکز آموزشی: تجریش به لحاظ آموزشی نیز غنی است. چندین مدرسه دولتی و غیرانتفاعی باکیفیت در این محدوده یا نواحی مجاور (مثل خیابان دربند و نیاوران) قرار دارند که خانواده‌ها از آنها بهره می‌برند. علاوه بر مدارس، حضور مراکز دانشگاهی در نزدیکی تجریش قابل توجه است. دانشکده پیراپزشکی دانشگاه شهید بهشتی و دانشکده علوم و فناوری‌های نوین دانشگاه علوم پزشکی در محدوده تجریش فعالیت می‌کنند. همچنین واحد علوم دریایی دانشگاه آزاد اسلامی در زعفرانیه و مؤسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز آموزش زبان فارسی دانشگاه تهران در نزدیکی باغ فردوس، بر غنای علمی منطقه افزوده‌اند. این مراکز باعث شده‌اند که شماری از دانشجویان و اساتید برای نزدیکی به محل تحصیل یا کار خود، سکونت در تجریش را انتخاب کنند. به طور کلی، از مهدکودک و دبستان گرفته تا دانشگاه، در فاصله کمی از تجریش امکانات آموزشی فراهم است.

مراکز فرهنگی و خدمات شهری: تجریش از قدیم مرکز بخش شمیرانات بوده، لذا ادارات مهمی در آن مستقر هستند. ساختمان شهرداری منطقه ۱ تهران و فرمانداری شمیرانات در حوالی میدان تجریش قرار دارند. همچنین اداره پست تجریش، اداره برق شمیران و شعب بانک‌های متعدد در این محله به چشم می‌خورند. از لحاظ فرهنگی، سینما آستارا (سینمای قدیمی تجریش در خیابان شهرداری) و سینماتک موزهٔ سینما در باغ فردوس گزینه‌های خوبی برای علاقه‌مندان به فیلم در این منطقه است. موزه سینمای ایران در مجموعه باغ فردوس و موزه زمان (گنجینه ساعت‌ها) در زعفرانیه نیز از مراکز فرهنگی نزدیکی هستند که اوقات فراغت ساکنان را غنی می‌کنند. کتابخانه‌ها، آموزشگاه‌های موسیقی و گالری‌های هنری کوچک نیز در بافت محله دیده می‌شوند. به طور خلاصه، محله تجریش چیزی کم ندارد؛ از خرید و درمان تا آموزش و فرهنگ، همه نیازهای روزمره در خود محله قابل تأمین است.

کافه‌ها و رستوران‌های تجریش

محلهٔ تجریش به خاطر ترکیب بافت سنتی و مدرن، پاتوق انواع رستوران‌ها و کافه‌هاست. چه به غذاهای اصیل ایرانی علاقه داشته باشید و چه به کافه‌های دنج برای قرارهای دوستانه، در تجریش انتخاب‌های فراوانی دارید. بسیاری از رستوران‌های قدیمی تهران در این محله‌اند و در کنار آن‌ها شعبه‌هایی از رستوران‌ها و کافه‌های مدرن نیز دیده می‌شود؛ از جمله:

کافه رستوران روحی (Rouhi): از مکان‌های محبوب تجریش برای صرف غذای سنتی ایرانی در محیطی دل‌نشین است. دکوراسیون داخلی این رستوران حال‌وهوای نوستالژیک دارد و سفره‌ها و ظروف قدیمی سفالی حس نوستالژی را زنده می‌کنند. در منوی روحی انواع غذاهای اصیل مانند کباب کوبیدهٔ انگشتی، زرشک‌پلو با مرغ و خورشت‌های ایرانی دیده می‌شود که با طعمی خانگی طبخ می‌شوند. کافهٔ روحی در طبقهٔ بالا دسرها و نوشیدنی‌های ایرانی مثل شربت‌های سنتی و چای قندپهلو ارائه می‌دهد. معمولاً در روزهای تعطیل برای ناهار یا شام باید از قبل میز رزرو کرد.

رستوران اطمینان: از رستوران‌های قدیمی تجریش است و نزدیک بازار تجریش قرار دارد. اگر به دنبال غذای خانگی با قیمت مناسب در فضایی خودمانی هستید، اطمینان گزینهٔ مناسبی است. فضای داخلی آن ساده و صمیمی است و بیشتر مشتریانش اهالی قدیمی محله‌اند که سال‌هاست طعم خورش قیمه و کباب‌های آن را می‌شناسند. ظهرها معمولاً صف مشتریان جلوی این رستوران دیده می‌شود.

کباب لقمه والک – این غذاخوری کوچک و پرطرفدار در یکی از فرعی‌های منتهی به میدان تجریش واقع شده است. تخصص والک در کباب لقمه‌های خوشمزه‌ای است که با نان داغ سرو می‌شود. فضای داخلی بسیار ساده است و چند میز بیشتر ندارد، اما عطر کباب‌های تازه‌اش از دوردست رهگذران را جذب می‌کند. قیمت مناسب و سرویس سریع باعث شده کباب والک بین کارمندان و خریداران بازار محبوب باشد؛ خیلی‌ها حین خرید از بازار سنتی، یک لقمه کباب داغ از والک نوش جان می‌کنند.

رستوران فلوت – رستوران فلوت مکانی برای تجربهٔ غذاهای سنتی ایرانی در فضایی آرام است. این رستوران در نزدیکی میدان قدس (تجریش قدیم) قرار گرفته و به‌خاطر دسترسی آسان مورد توجه است. دیوارهای آجری و تزئینات قدیمی، محیط گرمی به فلوت داده‌اند. غذاهایی مانند کشک بادمجان، میرزاقاسمی، دلمه و انواع کباب‌ها در ظروف سفالی رنگارنگ سرو می‌شوند که جلوه وسوسه‌انگیزی دارند. کیفیت غذا در فلوت قابل قبول است و محبوبیت آن بیشتر از سوی خانواده‌ها و افرادی است که بعد از گشت‌وگذار در بازار تجریش، به دنبال یک وعده غذای خانگی خوش‌طعم هستند. قیمت‌ها کمی بالاتر از معمول است اما حجم و دیزاین غذاها رضایت‌بخش می‌باشد.

رستوران اردک آبی (Blue Duck) – اردک‌آبی رستورانی لوکس با منظرهٔ کوه‌های شمال تهران است. این رستوران در طبقه اول مرکز خرید تندیس قرار دارد و فضای داخلی بسیار شیکی با پنجره‌های بزرگ رو به کوهستان دارد. بوفه صبحانه اردک‌آبی شهرت زیادی دارد؛ هر روز صبح یک میز رنگارنگ از انواع صبحانه‌های ایرانی و فرنگی در اینجا چیده می‌شود که طرفداران زیادی دارد. برای ناهار و شام نیز منوی متنوعی شامل غذاهای گریل، استیک و دریایی ارائه می‌کند. قیمت‌ها در اردک‌آبی بالا است و بیشتر مشتریان آن قشر مرفه یا میهمانان ویژه هستند. این رستوران همچنین برای برگزاری مجالس و مراسم رسمی (حتی مجالس ترحیم) نیز استفاده می‌شود و به خاطر خدمات حرفه‌ای و کیفیت بالا شناخته می‌شود.

شمرون کباب و فست‌فودهای نوستالژیک: در تجریش شعبه‌هایی از رستوران‌های زنجیره‌ای هم دیده می‌شود. شمرون کباب یکی از برندهای معروف کباب‌ایرانی است که در حوالی میدان تجریش شعبه دارد و لقمه‌های لذیذی ارائه می‌دهد. همچنین نباید از غذاخوری‌های قدیمی تجریش غافل شد؛ سوخاری کابوکی (یکی از اولین مرغ‌سوخاری‌های تهران) دهه‌هاست که در تجریش فعال است و هنوز هم طعم خاص خودش را دارد. ساندویچ خانلری یک ساندویچی کوچک با ساندویچ‌های سرد خاطره‌انگیز است که نسل‌های قدیم شمیران را به یاد دوران جوانی می‌اندازد. و بالاخره، آش و حلیم سیدمهدی در روزهای سرد سال با کاسه‌های آش داغ و حلیم‌های پرملات، حسابی می‌چسبد. این مغازه قدیمی هر صبح زمستان، میزبان صف مردم محله است که برای صبحانه آش داغ می‌گیرند. نزدیکی به این غذاخوری‌ها و پاتوق‌ها هم از جذابیت‌های زندگی در تجریش است.

جاهای دیدنی و تفریحی محله تجریش

محله تجریش و حوالی آن ترکیبی از جاذبه‌های تاریخی، مذهبی و تفریحی را در خود جای داده که هم برای ساکنین و هم گردشگران جذاب است. از اماکن زیارتی و فرهنگی گرفته تا بوستان‌ها و مسیرهای کوهستانی، همه در دسترس فوری اهالی تجریش قرار دارد.

امام‌زاده صالح و تکیه تجریش: بنای مذهبی اصلی محله، آستان مقدس امام‌زاده صالح (ع) است که فرزند امام موسی کاظم و برادر امام رضا می‌باشد. بارگاه امام‌زاده صالح با گنبد فیروزه‌ای و صحن وسیع، قدمتی چندصدساله دارد و یکی از دلایل شکل‌گیری بازار سنتی تجریش در پیرامون آن بوده است. مردم در گذشته هنگام زیارت امام‌زاده، از بازار تجریش سوغاتی و مایحتاج خود را تهیه می‌کردند و همین امر رونق بازار را سبب شد. در کنار امام‌زاده، دو تکیه تاریخی به نام‌های تکیه بالا و تکیه پایین تجریش قرار دارند. این تکایا در ایام محرم به مرکز برگزاری مراسم تعزیه و عزاداری سنتی تبدیل می‌شوند و بسیار دیدنی هستند. تکیه تجریش به‌خصوص در روزهای تاسوعا و عاشورا جمعیت زیادی را جذب می‌کند؛ به طوری که مردم از نقاط مختلف تهران برای تماشای تعزیه‌های قدیمی به این محل می‌آیند. فضای معنوی امام‌زاده صالح و تکایا در قلب تجریش، روحیه مذهبی محله را نشان می‌دهد و یکی از نمادهای فرهنگی شمیران است.

میدان تجریش و بازار قدیم: خود میدان تجریش یکی از جاهای دیدنی تهران است. مجسمه و حوض وسط میدان، ساختمان قدیمی شهرداری منطقه ۱ در کنار آن، هیاهوی دستفروشان و رهگذرانی که از مترو بیرون می‌آیند، همه و همه تصویر زنده‌ای از سبک زندگی در شمیران را نمایش می‌دهند. یک پیاده‌روی کوتاه در کوچه‌بازارهای اطراف میدان (مثلاً کوچه مهدیه یا کوچه ذغالی‌ها) شما را با بافت قدیمی منطقه آشنا می‌کند. بازار سنتی تجریش که از میدان تجریش تا میدان قدس امتداد دارد، پر از رنگ و بوهای خاطره‌انگیز است. حتی اگر قصد خرید ندارید، گردش در راسته میوه‌فروش‌ها و تماشای انارهای یاقوتی، سبزی‌های تازه شمیران و ادویه‌های رنگارنگ خالی از لطف نیست. عکاسان خیابانی عاشق ثبت مناظر بازار تجریش هستند؛ از پیرمرد میوه‌فروش گرفته تا کاشی‌کاری‌های سر در مغازه‌ها، همگی سوژه‌هایی زیبا برای عکاسی‌اند.

مجموعهٔ تاریخی فرهنگی سعدآباد: در امتداد خیابان دربند و شمال‌غربی میدان تجریش، ورودی مجموعهٔ بزرگ کاخ سعدآباد قرار دارد. این مجموعهٔ ۱۱۰ هکتاری که در دوران قاجار و پهلوی محل اقامت تابستانی شاهان بود، امروزه به موزه و فضای گردشگری تبدیل شده است. باغ‌های سعدآباد با درختان کهنسال و نهرهای آب روان، محیطی دلپذیر برای پیاده‌روی و تفریح خانواده‌هاست. بازدید از کاخ‌موزه‌های سعدآباد (مثل کاخ سبز و کاخ ملت) با سبک زندگی و هنر دورهٔ پهلوی آشنا می‌کند و موزه‌هایی مانند موزهٔ ظروف سلطنتی و موزهٔ هنر ملل هم در این مجموعه پذیرای علاقه‌مندان تاریخ و هنرند. سعدآباد در تابستان به خاطر هوای خنکش پرطرفدار است و بسیاری از ساکنان تجریش برای ورزش صبحگاهی یا گردش عصرانه به آن سر می‌زنند.

باغ فردوس و موزهٔ سینما: باغ فردوس عمارتی با معماری قاجاری در خیابان ولی‌عصر، کمی پایین‌تر از میدان تجریش است. این باغ را حسینعلی‌خان معیرالممالک، از درباریان محمدشاه قاجار، هم‌زمان با ساخت قصر محمدیه در همان حوالی احداث کرد. باغ فردوس سال‌هاست به مجموعه‌ای فرهنگی تبدیل شده و موزهٔ سینمای ایران در عمارت آن برپاست. دوستداران سینما در این موزه با تاریخ سینمای ایران، تجهیزات و دوربین‌های قدیمی، پوستر فیلم‌های کلاسیک و جوایز سینمایی آشنا می‌شوند. محوطهٔ باغ فردوس با حوض‌ها و درختان چنار بلند فضایی شاعرانه دارد و دو کافه‌رستوران هم در این مجموعه فعال‌اند که پاتوق جوانان و هنرمندان است. سینماتک باغ فردوس نیز با نمایش فیلم‌های هنری، گزینهٔ متفاوتی برای اهل سینماست. باغ فردوس نه تنها تفرجگاهی برای اهالی تجریش، بلکه مقصدی فرهنگی برای همهٔ شهر است.

تفریحات کوهستانی دربند: محله تجریش به دروازه صعود به البرز نیز شهرت دارد. کمی بالاتر از تجریش، محله دربند با کوچه‌باغ‌های سنگفرش و رستوران‌های پلکانی‌اش قرار دارد که شروع یکی از مسیرهای محبوب کوهنوردی تهران است. خیلی از ساکنان تجریش عادت دارند آخر هفته‌ها سری به دربند بزنند؛ یا در کوهپایه پیاده‌روی کنند و از چشمه‌ها آب بنوشند یا در یکی از سفره‌خانه‌های دربند دیزی و کباب صرف کنند. مسیر تله‌سیژ دربند و چشم‌انداز تهران از ارتفاعات هم از تجربه‌های این مسیر است. محله دربند و سربند که همسایه تجریش هستند، به لطف رودخانه خروشان، آب‌وهوای خنک و مناظر طبیعی چشمگیرشان، از تفرجگاه‌های شناخته‌شدهٔ تهران‌اند. هوای تمیز کوهستان تنها چند قدم با شلوغی بازار تجریش فاصله دارد و این توازن طبیعت و شهر از امتیازهای سکونت در تجریش است.

علاوه بر موارد فوق، در حوالی تجریش دیدنی‌های دیگری هم وجود دارند: موزه زمان (تماشاگه زمان) در زعفرانیه که مجموعه‌ای جذاب از ساعت‌های قدیمی را نمایش می‌دهد؛ خانه‌موزهٔ سیمین و جلال (منزل دو نویسندهٔ معاصر) در نزدیکی تجریش؛ باغ موزه هنر ایرانی در نزدیکی الهیه با نمایشگاه‌های هنری فضای باز؛ و چندین پارک کوچک و بزرگ.

فضای سبز و بافت شهری تجریش

محله تجریش به لطف قرارگیری در دامنه کوه و داشتن پیشینه باغستانی، از فضای سبز قابل توجهی برخوردار است. خیابان ولی‌عصر در محدوده تجریش از بخش‌های زیبای این خیابان تاریخی است؛ دو طرف آن با چنارهای قدیمی و سربه‌فلک‌کشیده پوشیده شده و در هر فصل جلوه‌ای تماشایی دارد. در بهار، بوی برگ‌های تازه چنار مشام را پر می‌کند، در تابستان سایه خنکشان پناه عابران است، پاییز با برگ‌های زرد و قرمز خیابان را فرش می‌کند و زمستان شاخه‌های برف‌پوش منظره‌ای شاعرانه می‌سازد. قدم زدن در پیاده‌روی ولی‌عصر از چهارراه پارک‌وی تا میدان تجریش تجربه‌ای خاطره‌انگیز برای بسیاری از تهرانی‌هاست.

بوستان‌ها: در محله تجریش چند پارک شهری قرار دارد که هرچند وسعت خیلی زیادی ندارند اما برای استراحت روزمره ساکنین مناسب‌اند. بوستان آرزو (کاشف) یکی از این پارک‌هاست که در ابتدای خیابان دربندی (مقصودبیک) واقع شده و فضای سرسبز دنجی دارد. بوستان بانو در خیابان شریعتی نزدیک میدان قدس، پارکی مخصوص بانوان است که محیط امنی برای ورزش و تفریح خانم‌ها فراهم کرده است. بوستان قلمستان در خیابان ولی‌عصر پایین‌تر از تجریش، فضای بازی برای کودکان و دستگاه‌های ورزشی همگانی دارد. هر سه بوستان یادشده شاید در مقیاس تهران کوچک به نظر برسند، اما برای یک محله کوهپایه‌ای نعمت محسوب می‌شوند و پاتوق صبحگاهی سالمندان و عصرگاهی کودکان تجریشی هستند. افزون بر این‌ها، پارک وسیع جمشیدیه و پارک قیطریه کمی دورتر در همسایگی تجریش قرار گرفته‌اند که آن‌ها نیز در دسترس ساکنان هستند.

بافت شهری و معماری: بافت محله تجریش ترکیبی جذاب از سنت و مدرنیته است. در بخش‌هایی نزدیک بازار و امام‌زاده صالح، هنوز هم کوچه‌های قدیمی با خانه‌های حیاط‌دار و دیوارهای کاه‌گلی به چشم می‌خورند؛ گویا تکه‌هایی از تاریخ شمیران در دل شهر زنده مانده‌اند. این خانه‌های ویلایی قدیمی با حیاط‌های بزرگ و درختان میوه، بخشی از هویت محله‌اند. در مقابل، خیابان‌ها و کوچه‌های جدیدتر خصوصاً به سمت زعفرانیه و نیاوران، پر از آپارتمان‌های لوکس و نوساز شده است. طی دو دهه اخیر، بسیاری از باغ‌ها و اراضی بزرگ تجریش تفکیک شده و برج‌ها و مجتمع‌های مسکونی چند طبقه در آن‌ها ساخته شده‌اند. معماری غالب ساختمان‌های جدید، مدرن و مجلل است و نماهای سنگی با ستون‌های بلند یا طراحی‌های به‌روز اروپایی، جلوه‌ای اعیان‌نشین به خیابان‌ها داده است. البته در برخی معابر داخلی‌تر، همچنان خانه‌های کلنگی و ساختمان‌های کم‌طبقه دیده می‌شود که احتمالاً در سال‌های آتی جای خود را به بناهای جدید بدهند.

یکی از ویژگی‌های بافت مسکونی تجریش قطعه‌بندی بزرگ زمین‌ها است. چون این منطقه در گذشته باغستان بوده، مساحت زمین‌های مسکونی بزرگ‌تر از محلات مرکزی شهر است. در نتیجه خانه‌ها و آپارتمان‌های ساخته‌شده نیز اغلب متراژ بالا دارند و آپارتمان نقلی زیر ۱۰۰ متر کمتر در تجریش یافت می‌شود. بسیاری از آپارتمان‌ها ۱۵۰ متر به بالا مساحت دارند و دارای امکاناتی نظیر لابی، پارکینگ‌های متعدد و مشاعات شیک هستند. همچنین کوچه‌های بن‌بست دنج در محله وجود دارد که محل سکونت آرام و کم‌هیاهوی ساکنان قدیمی است؛ کوچه مهدی، کوچه مسجد، کوچه اسدی و… نمونه‌هایی از گذرگاه‌های خاطره‌انگیز تجریش‌اند. این کوچه‌ها اغلب با دیوارهای کوتاه خانه‌های قدیمی محصور شده و پر از درختان میوه خمیده بر معبرند؛ گویی هنوز روح روستای طجرشت در آن‌ها جاری است.

به طور کلی، حس‌و‌حال محله تجریش برای بسیاری از تهرانی‌ها ویژه و دوست‌داشتنی است. ترکیب صدای اذان مسجد با بوی نان سنگک داغ، همهمه بازار میوه در کنار سکوت ظهر یک روز برفی در کوچه پس‌کوچه‌ها، و منظره گنبد کاشی‌کاری‌شدهٔ امام‌زاده در پس‌زمینه برج‌های مدرن، همه دست به دست هم داده تا تجریش را به محله‌ای منحصر به فرد تبدیل کند.

تجریش برای چه کسانی مناسب است؟

محلهٔ تجریش تاریخ و اصالت شمیران، طبیعت و آب‌وهوای کوهپایه، دسترسی شهری خوب و امکانات مدرن را یکجا دارد و همین ویژگی‌ها آن را به محله‌ای پرطرفدار برای سکونت تبدیل کرده است. مزایای سکونت در تجریش برای گروه‌های مختلف به این شرح است:

برای خانواده‌ها: تجریش محله‌ای مناسب برای زندگی خانوادگی است. مدارس منطقهٔ ۱ و آموزشگاه‌های متعدد در دسترس‌اند و امکانات پزشکی و بیمارستان هم نزدیک است. فضای سبز و پارک‌ها برای بازی کودکان فراهم است و آخر هفته‌ها می‌توان کل خانواده را به گردش در بوستان‌ها یا مجموعهٔ سعدآباد برد. واحدهای بزرگ‌متراژ با چند اتاق خواب و خانه‌های ویلایی، در صورت یافتن، برای خانواده‌ها گزینه‌های راحتی‌اند. تنها نکته ترافیک و شلوغی میدان تجریش در طول روز است که با انتخاب خیابان فرعی آرام‌تر برای سکونت می‌توان از هیاهوی مرکز محله فاصله گرفت.

برای زوج‌های جوان و افراد مجرد: زندگی در تجریش برای جوان‌ترها ترکیبی از هیجان و آسایش است. محله همیشه زنده و پویاست و کافه‌ها، رستوران‌ها، سینما و مراکز خرید هر روز فرصتی برای تفریح و معاشرت فراهم می‌کنند. پیاده‌روی عصرگاهی در خیابان ولی‌عصر یا قرارهای دوستانه در کافه‌های باغ فردوس از تجربه‌های دلپذیر جوانان ساکن تجریش است. اجارهٔ آپارتمان در تجریش برای زوج‌های جوان ممکن است گران باشد، اما آپارتمان‌های نقلی ۵۰ تا ۶۰ متری در بافت قدیمی‌تر با اجارهٔ پایین‌تری هم پیدا می‌شود. کسانی که در محدودهٔ ونک، تجریش یا الهیه کار می‌کنند، با سکونت در این محله از رفت‌وآمد طولانی رها می‌شوند.

برای خریداران و سازندگان ملک: تقاضا برای واحدهای بزرگ‌متراژ در تجریش پایدار است و در سال‌های اخیر ساخت برج‌ها و مجتمع‌های مسکونی مدرن در کوچه‌های منتهی به خیابان‌های ولی‌عصر و شریعتی رونق گرفته است؛ هرچند خرید در این محله سرمایهٔ قابل توجهی می‌خواهد.

در پایان، تجریش را می‌توان گزینه‌ای در خور توجه برای سکونت در تهران دانست؛ محله‌ای که هم اصالت و آرامش دارد و هم امکانات و شور زندگی شهری. زندگی در تجریش نسبت به بسیاری از محله‌های دیگر هزینهٔ بیشتری می‌طلبد، اما کیفیت زندگی در آن هم برای بسیاری از ساکنانش ارزش این هزینه را دارد.

حال‌وهوای محله

• چه انتظاری داشته باشید

  شلوغی را جدی بگیرید: میدان تجریش و خیابان‌های ولی‌عصر و شریعتی در بیشتر ساعات روز پرترافیک‌اند و بازار، امامزاده و ایستگاه مترو جمعیت زیادی را به محله می‌کشانند. کوچه‌های فرعی آرام‌ترند.

• سبک زندگی

  خرید روزانه از میدان میوه و تره‌بار بازار، مراسم تکیه‌ها در محرم و گردش آخر هفته در دربند و سعدآباد.

• بازار مسکن

  در بخش‌های قدیمی خانه‌های حیاط‌دار و ساختمان‌های کم‌طبقه و در بخش‌های نوسازتر آپارتمان‌های بزرگ‌متراژ غالب‌اند. قیمت‌های به‌روز در صفحهٔ قیمت مسکن تجریش آمده است.

دسترسی‌ها

• مترو

  ایستگاه تجریش، پایانهٔ شمالی خط ۱، کنار میدان قدس و ابتدای خیابان شریعتی است و این خط تا جنوب شهر ادامه دارد. ایستگاه بعدی، قیطریه، برای بخش‌های جنوبی‌تر محله مناسب است.

• اتوبوس و تاکسی

  پایانه‌های اتوبوس تجریش مبدأ یا مسیر خطوطی مانند ۲۱۸، ۲۱۹، ۲۲۰ و ۲۹۸ به درکه، جماران، ازگل و شهرک قائم‌اند و پایانهٔ تاکسی‌های خطی در شمال میدان است.

• خودرو

  ولی‌عصر و شریعتی مسیرهای اصلی رسیدن به تجریش‌اند و بزرگراه‌های صدر و مدرس در جنوب محله‌اند. جای پارک نزدیک میدان کم است.

امکانات محله

• بازار و مراکز خرید

  بازار سرپوشیدهٔ تجریش با میدان میوه و تره‌بارش مرکز خرید روزانه است و مجتمع‌های تجاری تازه‌تری مانند تندیس و ارگ هم در اطراف میدان فعال‌اند.

• بیمارستان شهدای تجریش

  بیمارستان عمومی محله، در خیابان شهرداری میان میدان تجریش و میدان قدس.

• موزه‌ها

  موزهٔ سینمای ایران، موزهٔ موسیقی ایران و تماشاگه زمان در اطراف تجریش‌اند.

جاهای دیدنی

• امامزاده صالح

  زیارتگاه اصلی تجریش که معماری بنایش را به سده‌های هفتم و هشتم قمری نسبت می‌دهند و از ۱۳۵۴ بارها مرمت و گسترش یافته است.

• بازار تجریش

  بازاری سرپوشیده میان میدان تجریش و امامزاده صالح. ساختار کنونی‌اش حدود هفتاد سال قدمت دارد، هرچند برخی پیشینهٔ آن را نزدیک به دو سده دانسته‌اند.

• کاخ‌موزهٔ سعدآباد

  مجموعهٔ ۱۱۰ هکتاری کاخ‌ها و موزه‌ها که از جنوب با تجریش همسایه است؛ ییلاق شاهان قاجار بود و در ۱۳۷۵ به موزه تبدیل شد.

• باغ فردوس و موزهٔ سینما

  عمارتی قاجاری در خیابان ولی‌عصر، کمی پایین‌تر از میدان تجریش، که موزهٔ سینمای ایران در آن برپاست.

تاریخچه

نام تجریش در نوشته‌های حدود هزار سال پیش «طجرشت» آمده و این آبادی از دهات ری به شمار می‌رفت؛ طغرل سلجوقی نیز در همین‌جا درگذشت. آرامگاه امامزاده صالح هم گواه قدمت آبادی است.

دهکدهٔ قدیم تجریش بیشتر در جنوب امامزاده صالح و میدان کنونی و باغ‌های الهیه گسترده بود و دو محلهٔ تکیه بالا و تکیه پایین داشت که مرکزشان بازار امروز بود. سیل سال ۱۳۶۶ رودخانهٔ دربند، که از میان این محدوده می‌گذرد، بازار تجریش را ویران کرد.

وجه تسمیه

طجرشت

صورت کهن نام تجریش که در نوشته‌های حدود هزار سال پیش ثبت شده است.

محله‌های قدیمی تجریش

• تکیه بالا
• تکیه پایین

بیشتر دربارهٔ تجریش

• خرید خانه در تجریش
• اجارهٔ خانه در تجریش
• قیمت مسکن تجریش
• مشاوران املاک تجریش
• راهنمای منطقه ۱ تهران